Ginkgo biloba: Beyin, Damar ve Metabolik Sağlıkla İlişkisi

Ginkgo biloba, dünyanın en eski yaşayan ağaç türlerinden biri olup özellikle yapraklarından elde edilen ekstraktlarıyla tıbbi ve farmakolojik açıdan yoğun ilgi görmektedir. Ginkgo biloba yaprakları; quercetin, kaempferol ve isorhamnetin gibi flavonoidler ile ginkgolidler ve bilobalid gibi terpen laktonlar başta olmak üzere çok sayıda biyoaktif bileşik içermektedir. Bu bileşiklerin sinerjik etkisiyle ginkgo ekstraktlarının antioksidan, anti-inflamatuvar, vasküler fonksiyonları destekleyici ve metabolik süreçlerle ilişkili çok yönlü biyolojik etkiler sergileyebileceği bildirilmektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, Ginkgo biloba’nın özellikle inflamasyon, oksidatif stres, insülin direnci, nörodejeneratif süreçler ve kardiyovasküler yeniden şekillenme ile ilişkili mekanizmalar üzerindeki potansiyel etkilerine odaklanmıştır.

Antioksidan ve anti-inflamatuvar etkiler

İn vitro bir çalışmada, Ginkgo biloba flavonoidlerinin LPS ile uyarılmış hücrelerde inflamatuvar yanıtı doza bağlı biçimde baskıladığı gösterilmiştir [1]. Aynı çalışmada bu etkinin, nitrik oksit (NO) salınımının azalması ve iNOS ekspresyonunun baskılanması ile ilişkili olduğu rapor edilmiştir. Ayrıca TNF-α ve IL-6 gibi proinflamatuvar sitokin düzeylerinde düşüş gözlendiği bildirilmiştir. Bu bulgular, Ginkgo biloba flavonoidlerinin inflamatuvar sinyal yolakları ve oksidatif stres ile ilişkili süreçler üzerinde düzenleyici bir potansiyele sahip olabileceğini düşündürmektedir.

İnsülin sinyalizasyonu ve metabolik inflamasyon ile ilişkili etkiler

Bir çalışmada, Ginkgo biloba ekstresinin insülin sinyal yolakları ile ilişkili moleküler mekanizmaları etkileyebildiği gösterilmiştir [2]. Ekstrakt uygulamasının, inflamasyonla ilişkili NF-κB aktivasyonunu ve TNF-α ekspresyonunu baskıladığı; buna paralel olarak insülin reseptör substratı (IRS-1) fosforilasyonu ve PI3K/Akt sinyal yolaklarının daha fizyolojik bir yönde düzenlendiği rapor edilmiştir. Bu etkilerin, obeziteye bağlı insülin direnciyle ilişkili süreçlerin modülasyonuna katkıda bulunabileceği öne sürülmektedir. Bu bulgular, Ginkgo biloba’nın metabolik inflamasyon ve insülin duyarlılığı üzerinde destekleyici bir potansiyel taşıyabileceğini düşündürmektedir.

Oksidatif DNA hasarı ve doz-bağımlı etkiler

Bir çalışmada, Ginkgo biloba yaprak ekstraktının HepG2 hücrelerinde paraquat kaynaklı oksidatif DNA hasarına karşı koruyucu etki gösterdiği rapor edilmiştir [3]. Bu bulgular, ginkgo bileşenlerinin oksidatif stres aracılı hücresel hasarı azaltmaya yönelik potansiyel bir rolü olabileceğini düşündürmektedir.

Nörodejeneratif süreçler

Bir network farmakoloji çalışmasında, Ginkgo biloba yapraklarında tanımlanan aktif bileşenlerin çoklu hedef proteinlerle etkileşebileceği ve bu etkileşimlerin nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili oksidatif stres, apoptotik yolaklar ve sinaptik fonksiyon düzenlenmesi gibi süreçlere katkıda bulunabileceği öne sürülmüştür [4]. Özellikle PI3K/Akt, MAPK ve Nrf2 sinyal yolakları ile ilişkili hedef proteinlerin modülasyonu üzerinden nöroprotektif etkilere zemin hazırlayabileceği belirtilmiştir. Bu bulgular, Ginkgo biloba’nın çok hedefli etki profiline sahip bir fitoterapötik ajan olabileceğini düşündürmektedir.

Kardiyovasküler yeniden şekillenme ve fibrozis ile ilişkili etkiler

Deneysel miyokard enfarktüsü (kalp krizi) modeli oluşturulmuş hayvanlarda yapılan bir çalışmada, Ginkgo biloba ekstresinin kardiyak fibrozis ve yeniden şekillenme ile ilişkili belirteçleri baskıladığı gösterilmiştir [5]. Aynı çalışmada TGF-β1 ekspresyonunun azaldığı; MMP-2 ve MMP-9 düzeylerinin düştüğü ve tip I kollajen birikiminin baskılandığı rapor edilmiştir. Ayrıca kardiyak fonksiyon parametrelerinde iyileşme gözlendiği bildirilmiştir. Bu bulgular, Ginkgo biloba ekstresinin post-enfarktüs dönemde fibrotik yeniden şekillenme süreçlerini modüle edebileceğini düşündürmektedir.

Mevcut bilimsel veriler, Ginkgo biloba’nın antioksidan ve anti-inflamatuvar özellikler sergileyebilen; insülin sinyalizasyonu ve metabolik inflamasyon ile ilişkili süreçleri modüle edebilen, nörodejeneratif mekanizmalar üzerinde düzenleyici etkiler gösterebilen ve kardiyovasküler yeniden şekillenme ile ilişkili fibrotik süreçleri baskılayabilen fonksiyonel bir bitki olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, Ginkgo biloba ekstraktlarının biyolojik etkilerinin doz-bağımlı bir profil sergileyebileceği ve yüksek dozlarda pro-oksidan etkilere yol açabileceği dikkate alınmalıdır.

Referanslar:

1) Zhang, L., Wu, T., Xiao, W., Wang, Z., Ding, G., & Zhao, L. (2018). Enrichment and purification of total ginkgo flavonoid O-glycosides from Ginkgo biloba extract with macroporous resin and evaluation of anti-inflammation activities in vitro. Molecules, 23(5), 1167.

2) Hirata, B. K. S., Banin, R. M., Dornellas, A. P. S., de Andrade, I. S., Zemdegs, J. C. S., Caperuto, L. C., ... & Telles, M. M. (2015). Ginkgo biloba extract improves insulin signaling and attenuates inflammation in retroperitoneal adipose tissue depot of obese rats. Mediators of Inflammation, 2015(1), 419106.

3) Silva, A. M., Silva, S. C., Soares, J. P., Martins-Gomes, C., Teixeira, J. P., Leal, F., & Gaivão, I. (2019). Ginkgo biloba L. leaf extract protects HepG2 cells against paraquat-induced oxidative DNA damage. Plants, 8(12), 556.

4) Wang, J., Chen, X., Bai, W., Wang, Z., Xiao, W., & Zhu, J. (2021). Study on mechanism of Ginkgo biloba L. leaves for the treatment of neurodegenerative diseases based on network pharmacology. Neurochemical Research, 46(7), 1881-1894.

5) Li, W., Luo, Z., Liu, X., Fu, L., Xu, Y., Wu, L., & Shen, X. (2015). Effect of Ginkgo biloba extract on experimental cardiac remodeling. BMC complementary and alternative medicine, 15(1), 277.